Υπάρχει νευρολογικός λόγος που κάποιες παρεμβάσεις αποτυγχάνουν πάντα. Και είναι προβλέψιμος.
Αν κάποιος βρίσκεται σε κατάθλιψη και του πεις «φτιάξε λίγο κέφι», δεν θα λειτουργήσει.
Το ξέρουμε όλοι εμπειρικά. Λίγοι όμως γνωρίζουν γιατί, και το «γιατί» είναι που μετατρέπει τη διαίσθηση σε δεξιότητα.
Δύο συστήματα σε αντίθεση
Το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα ελέγχει τις ακούσιες λειτουργίες — καρδιαγγειακό, αναπνευστικό, πεπτικό, την απόκριση στο στρες. Λέγεται «αυτόνομο» επειδή λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό εκτός συνειδητού ελέγχου.
Χωρίζεται σε δύο σκέλη που λειτουργούν αντίθετα:
Συμπαθητικό: το σύστημα «μάχης ή φυγής». Επιταχύνει τον καρδιακό ρυθμό, διαστέλλει τις κόρες, ανοίγει τους βρόγχους, αναστέλλει την πέψη. Γρήγορη ενεργοποίηση.
Παρασυμπαθητικό: «ανάπαυση και πέψη». Επιβραδύνει την καρδιά, διεγείρει τις γαστρικές εκκρίσεις, ενισχύει την εντερική κινητικότητα. Βραδύτερη δράση.
Δεν είναι «καλό» και «κακό». Είναι δύο τρόποι λειτουργίας που πρέπει να εναλλάσσονται.
Η κρίσιμη συνέπεια για το coaching
Στο mBIT αυτό διατυπώνεται ως Εξάρτηση Αυτόνομης Θέσης: δεν μπορείς να έχεις εύκολα πρόσβαση σε συγκεκριμένες καταστάσεις αν το ΑΝΣ σου δεν βρίσκεται στον κατάλληλο τρόπο λειτουργίας για να τις υποστηρίξει.
Η κατάθλιψη και η θλίψη έχουν παρασυμπαθητική βάση. Ο ενθουσιασμός και η ανυπομονησία έχουν συμπαθητική βάση.
Είναι νευρολογικά αντίθετες. Δεν μπορείς να πηδήξεις από τη μία στην άλλη με προτροπή.
Γι’ αυτό το «φτιάξε κέφι» δεν είναι απλώς άχρηστο, είναι αδύνατο. Και ο πελάτης, που το ξέρει στο σώμα του, καταλήγει να νιώθει ότι απέτυχε σε κάτι που δεν ήταν ποτέ διαθέσιμο.
Πώς αλλάζει η δουλειά
Πριν σχεδιάσεις οποιαδήποτε παρέμβαση, η ερώτηση δεν είναι «τι θέλει ο πελάτης;» αλλά:
«Σε ποιον αυτόνομο τρόπο βρίσκεται τώρα, και τι είναι νευρολογικά δυνατό από εκεί;»
Ένας πελάτης χωρίς πόρους μπορεί να είναι:
- Υπερβολικά παρασυμπαθητικός: απάθεια, αδράνεια, έλλειψη κινήτρου, «δεν με νοιάζει τίποτα»
- Υπερβολικά συμπαθητικός: άγχος, υπερδιέγερση, πάγωμα από φόβο, ανικανότητα να ηρεμήσει
Και οι δύο μοιάζουν με «δεν κινείται». Απαιτούν αντίθετες παρεμβάσεις.
Στον πρώτο χρειάζεται ήπια συμπαθητική ενεργοποίηση πριν καν συζητήσεις δράση. Στον δεύτερο χρειάζεται παρασυμπαθητική ρύθμιση πριν καν συζητήσεις σχέδιο.
Αν το κάνεις ανάποδα, όχι μόνο δεν βοηθά, επιδεινώνεις.
Η γέφυρα
Το εργαλείο πρόσβασης είναι απλούστερο απ’ όσο φαντάζεσαι: η αναπνοή.
Η διαφραγματική, ισορροπημένη αναπνοή είναι η κύρια συνειδητή γέφυρα προς την αυτόνομη ρύθμιση, επειδή η αναπνοή είναι η μοναδική αυτόνομη λειτουργία που ελέγχεται και εκούσια.
Στο mBIT ονομάζεται Balanced Breathing και είναι το πρώτο πράγμα που μαθαίνει κάθε πιστοποιημένος coach, πριν από οποιαδήποτε τεχνική.
Όχι επειδή είναι χαλαρωτικό. Επειδή χωρίς αυτό, τίποτα άλλο δεν είναι διαθέσιμο.
mBIT Professional Coach Certification 7, 8, 14, 15 Νοεμβρίου 2026 · 10:00–17:00 4 ημέρες βιωματικής εκπαίδευσης · CCEUs από το ICF
des.trainings@gmail.com · mbraining.gr
Τα στοιχεία της περίπτωσης έχουν αλλοιωθεί για λόγους εμπιστευτικότητας.